Završene mirovne operacije

Vojska Srbije nastavlja tradicije učešća u mirovnim operacijama započete upućivanjem kontingenta JNA u sastav Snaga za hitno reagovanje Ujedinjenih nacija na Sinaju 1956. godine.

pripadnici-jna-u-misiji-na-sinaju.jpg

Operacije u kojima je učestvovala JNA


Snage za hitno reagovanje UN na Sinaju — UNEF-I


Pripadnici JNA u misiji na Sinaju

Prvo angažovanje JNA u mirovnim operacijama je bilo na Sinaju od 1956. do 1967. godine. Operacija je poznata pod nazivom UNEF-I. Osim SFRJ, snage su dali Brazil, Kanada, Kolumbija, Danska, Finska, Indija, Indonezija, Norveška i Švedska.

U sastavu Odreda JNA su bila 84 oficira, 109 podoficira i 572 vojnika. Odred je raspolagao sa 132 vozila različite namene. Prvi komandant Odreda je bio pukovnik Nikola Radošević.

JNA je u ovoj operaciji bila uključena na svim nivoima, od vojnika u pustinjskom pesku do oficira u komandi mirovnih snaga. U 22 rotacije angažovano je 1.178 oficira, 2.014 podoficira, 92 vojna službenika, 10.892 vojnika i 92 civilna lica. Sa ukupno 14.265 angažovanih lica SFRJ je dala oko 22% snaga UNEF-I, a pukovnik Lazar Mušicki je od avgusta 1964. do januara 1965. godine bio vršilac dužnosti komandanta mirovnih snaga.

Odred JNA na Sinaju je pod vatrom dočekao naređenje za povlačenje. Vojnici i oficiri su hrabro branili svoje položaje i sa punim vojničkim dostojanstvom se vratili u zemlju. Tokom izvršenja ovog teškog i odgovornog zadatka živote je izgubilo osam a ranjeno je i povređeno 56 pripadnika Odreda.

Posmatračka misija UN u Jemenu — UNYOM


Vojnici JNA u misiji Ujedinjenih nacija u Jemenu, 1963.

Savet bezbednosti UN je uspostavio posmatračku misiju UN u Jemenu — UNYOM  juna 1963. godine. Povod za uspostavljanje ove misije bio je građanski rat u koji su se umešali Saudijska Arabija i Egipat. Posmatračke snage UN su dobile mandat da nadgledaju prekid vatre i povlačenje snaga susednih zemalja. Snage UN su brojale 189 ljudi (25 vojnih posmatrača, 114 starešina i vojnika izviđačke jedinice i 50 starešina i vojnika vazduhoplovne jedinice). Svoje vojnike su dale Australija, Kanada, Danska, Gana, Indija, Italija, Holandija, Norveška, Pakistan, Švedska i SFRJ. Posmatračka misija je zatvorena u septembru 1964. godine po delimičnom ispunjenju mandata.

Odred JNA za Jemen je formiran jednim delom od pripadnika Odreda na Sinaju a drugi deo je stigao iz zemlje. U ovom odredu angažovana su 22 oficira, 17 podoficira i 79 vojnika. Jedinica je bila opremljena sa 35 terenskih vozila AR-55. Odred je zadatke izvršavao intenzivnim patroliranjem.

Pukovnik Branko Pavlović je bio vršilac dužnosti komandanta vojnog dela misije avgusta i septembra 1963. godine.

Operacija UN u Kongu — ONUC


Operacija UN u Kongu (ONUC)

Operacija UN u Kongu (ONUC) je uspostavljena jula 1960. i trajala je do juna 1964. godine. Zadatak je bio da se osigura povlačenje belgijskih snaga, kao i da se pomogne vladi Konga da održi red u zemlji. Mandat je postepeno menjan i uključio je održavanje teritorijalnog integriteta i sprečavanje građanskog rata, kao i odstranjivanje stranih trupa, paravojnih jedinica i plaćenika.

U ovoj operaciji, među dvadesetak hiljada vojnika iz 30 zemalja, kratkotrajno je učestvovala vazduhoplovna tehnička jedinica JNA, sastava 21 oficir i podoficir. Svoje neslaganje sa promenom mandata misije SFRJ je izrazila povlačenjem svog kontingenta decembra 1960. godine. 

Grupa vojnih posmatrača UN Iran–Irak — UNIIMOG


UNIIMOG, foto UN

Grupa vojnih posmatrača UN Iran–Irak (UNIIMOG) je uspostavljena 9. avgusta 1988. godine i bila je angažovana do februara 1991. godine. Zadatak Grupe je bio da verifikuje, potvrdi i nadgleda prekid vatre i povlačenje svih trupa na međunarodno priznate granice, što je uspešno izvršeno. Maksimalno brojno stanje je bilo 400 vojnih posmatrača iz 26 zemalja.

Komandant misije od  avgusta 1988. do avgusta 1990. godine je bio general-major Slavko Jović.

Prva grupa od 10 vojnih posmatrača iz JNA je počela sa radom već 20. avgusta 1988. godine, prvog dana primirja između zaraćenih snaga. U misiji je angažovano 30 vojnih posmatrača iz SFRJ, koji su zadatke težišno izvršavali sa teritorije Irana.

Grupa UN za pružanje pomoći prilikom prenošenja vlasti u Namibiji — UNTAG


Deca u Namibiji sa transparentima „Slobodni i fer izbori“, foto UN

Septembra 1978. godine Savet bezbednosti UN je doneo rezoluciju kojom je formirao Grupu UN za pružanje pomoći prilikom prenošenja vlasti u Namibiji — UNTAG. Do 1. aprila 1989. godine preduzimane su samo političke mere, a od tog datuma je uspostavljena i vojna operacija, koja je trajala do marta 1990. godine. Maksimalno brojno stanje vojnog dela misije je bilo 4.500 ljudi iz 50 zemalja.

Vlada SFRJ je razmatrala mogućnost slanja jednog motorizovanog bataljona, ali do realizacije nije došlo zbog niza nepovoljnih okolnosti na unutrašnjem i spoljnom planu. Ipak, Predsedništvo SFRJ je donelo odluku da se uputi 25 oficira u svojstvu vojnih posmatrača UN.

Osnovni zadatak vojnih posmatrača je bio da kontrolišu prekid vatre i povlačenje vojnih i policijskih snaga Južnoafričke Republike, pomognu organizaciju i sprovođenje izbora u Namibiji, kao i da asisitiraju u prihvatu izbeglica.

Verifikaciona misija UN u Angoli — UNAVEM


Žene čekaju da glasaju na prvim izborima u Angoli, foto UN

Savet bezbednosti UN je decembra 1988. godine uspostavio verifikacionu misiju UN u Angoli — UNAVEM-I. Zadatak misije je bio da verifikuje povlačenje kubanskih snaga sa teritorije Angole. Povlačenje je u potpunosti završeno 25. maja 1991. godine čime je ispunjen mandat misije. Savet bezbednosti je doneo odluku da uspostavi misiju UNAVEM-II sa zadatkom da nadgleda prekid vatre i izbore, a prema sporazumu vlade Angole i pokreta UNITA. Misija je završena februara 1995. godine.

Misija UNAVEM-I je brojala 70 vojnih posmatrača iz 10 zemalja. Iz SFRJ je učestvovalo 14 oficira.

U UNAVEM-II je bilo 350 vojnih posmatrača. U njoj je učestvovalo 11 jugoslovenskih oficira. Izbijanje građanskog rata u SFRJ dovelo je početkom 1993. godine do povlačenja vojnih posmatrača iz JNA.

Operacije u kojima su učestvovale Vojska Jugoslavije i Vojska Srbije i Crne Gore


Misija UN za podršku u Istočnom Timoru — UNMISET


Pripadnik VJ u misiji UN u Istočnom Timoru

Pripadnici Vojske Jugoslavije i Vojske Srbije i Crne Gore su učešće u misiji UN u Istočnom Timoru započeli 2002. godine sa tri vojna posmatrača, a završili  2005. godine, kada je zvanično zatvorena misija.

Operacija UN u Burundiju — ONUB


Oficir VSCG sa mališanima u misiji UN u Burundiju

Pripadnici Vojske Srbije i Crne Gore bili su angažovani u operaciji UN u Burundiju od 2004. do 2006. godine. U operaciji su angažovana tri oficira na dužnostima vojnih posmatrača. 

Operacije u kojima je učestvovala Vojska Srbije


Misija UN u Centralnoafričkoj Republici i Čadu — MINURCAT


Oficir Vojske Srbije u misiji UN u CAR i Čadu

Rezolucijom Saveta bezbednosti UN 1778 od 25. septembra 2007. godine odobreno je uspostavljanje misije UN u Čadu i Centralnoafričkoj Republici. Vojska Srbije je učestvovala u MINURCAT od juna 2009. do decembra 2010. godine.

U MINURCAT su angažovane tri rotacije Vojske Srbije. U prve dve rotacije timovi Vojske Srbije su bili u sastavu norveškog kontingenta, dok je treća rotacija bila angažovana samostalno, u okviru poljske bolnice Ujedinjenih nacija I+ nivoa.

Snage EU u Centralnoafričkoj Republici — EUFOR RCA


Medicinski tim Vojske Srbije u misiji EU u CAR

Vojna operacija EU u Centralnoafričkoj Republici (EUFOR RCA) uspostavljena je na osnovu Rezolucije Saveta bezbednosti UN 2134 od 28. januara 2014. godine. EUFOR RCA je ostvarila punu operativnu sposobnost 15. juna 2014. godine.

Vojska Srbije je u EUFOR RCA angažovala šestočlani medicinski tim od 23. septembra 2014. godine do okončanja misije, u martu 2015. godine.

Misija Ujedinjenih nacija u Liberiji — UNMIL


Misija Ujedinjenih nacija u Republici Liberiji — UNMIL je uspostavljena Rezolucijom Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija broj 1509 od 19. septembra 2003. godine. Mandat misije se periodično produžava rezolucijama Saveta bezbednosti UN.

Oficir Vojske Srbije u misiji UN u Liberiji

Vojska Srbije je u misiji UN u Liberiji angažovala vojne posmatrače, sa mandatom u trajanju od godinu dana, od 10. decembra 2003. do 10. februara 2018. godine.